ละครเพลงเยวี่ยเตี้ยว

越调

2011-07-15 13:06:04

时间:2006年

เวลา : ค.ศ.2006

类别:传统戏剧

ประเภท : ละครเพลงโบราณ

地区:河南

เขต : มณฑลเหอหนาน

编号:Ⅳ—27

เลขที่: Ⅳ—27

申报地区或单位:河南省周口市

เขตหรือหน่วยงานที่ยื่นขอ: เมืองโจวโข่ว มณฑลเหอหนาน

越调又名四股弦,是河南省古老的剧种,主要流传于陕南、鄂北、皖西、山东及河南各地,且在全国有一定的影响。越调清代乾隆年间开始在南阳等地流行,其后逐渐演变为专门的声腔剧种,清朝末年走向兴盛。剧种形成后,它主要以皮影越调戏、木偶越调戏和越调大戏班三种形式演出。

ละครเพลงเยวี่ยเตี้ยว เรียกอีกชื่อหนึ่งว่า “ซื่อกู่เสียน” เป็นละครเพลงโบราณของมณฑลเหอหนาน แพร่หลายในพื้นที่ทางตอนใต้ของมณฑลส่านซี ทางเหนือของมณฑลหูเป่ย ทางตะวันตกของมณฑลอันฮุย มณฑลซานตง พื้นที่ส่วนใหญ่ของมณฑลเหอหนาน และมีอิทธิพลไปทั่วประเทศ ในรัชสมัยของจักรพรรดิเฉียนหลง เยวี่ยเตี้ยวเริ่มแพร่หลายในแถบหนันหยาง ภายหลังค่อยๆพัฒนาเป็นละครเพลงชนิดหนึ่ง จนรุ่งเรืองถึงขีดสุดในช่วงปลายสมัยราชวงศ์ชิง ละครเพลงเยวี่ยเตี้ยวเน้นรูปแบบการแสดง 3 ประเภท ได้แก่ การแสดงหนังตลุง การแสดงหุ่นกระบอก และการแสดงเยวี่ยเตี้ยวชุดใหญ่

在长期的发展过程中,越调形成了五百多个传统剧目,尤以擅演“三国”而闻名,代表性剧目有《收姜维》、《下南唐》、《无佞府》、《李天保吊孝》、《白奶奶醉酒》、《李双喜借粮》、《火焚绣楼》、《诸葛亮吊孝》等。越调起源于曲牌体,后又加入板腔体,成为板腔体与曲牌体合一的独特剧种。其板式有慢板、流水、铜器调、赞子、导板、飞板、紧打慢唱、哭腔、吹腔、杂调等。越调曲牌有两百多个,多来自其他戏曲剧种和民间音乐,分笛牌和弦牌两部分。越调唱腔主要为“越调”,有时也兼唱吹腔、昆腔、七句半等,具有独特的风格,高亢明快,淳厚质朴,吐字清晰,以字代音,以声传情,唱中有笑,笑中有唱,既善于表现激昂慷慨、悲壮高歌的场面,又能抒发深沉、轻柔、哀怨的情感,具有中原地区民间音乐的特色和乡土气息。越调声腔艺术丰富,有自己的行当特色和套路板式。演员用本嗓演唱,辅以假声,净行唱腔的主音比其他行当高5度。伴奏分文、武场,文场乐器包括坠胡、笛子、二胡、唢呐、三弦、琵琶、闷子等,武场乐器包括板鼓、大小锣、堂鼓等。

ละครเพลงเยวี่ยเตี้ยวมีประวัติความเป็นมาที่ยาวนาน และได้สั่งสมบทละครไว้มากกว่า 500 เรื่อง ละครเพลงชนิดนี้มีชื่อเสียงมาจากการแสดงละครเรื่อง “สามก๊ก” นอกจากนี้ ยังมีบทละครที่มีชื่อเสียงอีกมาก เช่น “โซวเจียงเหวย” (เกียงอุยสวามิภักดิ์) “เซี่ยหนันถัง” (ไปหนันถัง) “อู๋นิ่งฝู่” (ประหารหยางจิ่ง) “หลี่เทียนเป่าเตี้ยวเสี้ยว” (หลี่เทียนเป่าไว้ทุกข์) “ไป๋ไหน่ไนจุ้ยจิ่ว” (ยายไป๋ร่ำสุรา) “หลี่ซวงสี่เจี้ยเหลียง” (หลี่ซวงสี่ยืมเสบียง) “หั่วเฝินซิ่วโหลว” (เผาหอซิ่วโหลว) และ “จูเก่อเลี่ยงเตี้ยวเสี้ยว” (ขงเบ้งไว้อาลัยจิวยี่) ฯลฯ ละครเพลงเยวี่ยเตี้ยวเดิมทีมีวิธีการร้องตามทำนอง ภายหลังมีการสอดแทรกวิธีการร้องตามรูปแบบเนื้อร้องเข้าไปด้วย จึงกลายเป็นละครเพลงที่ใช้วิธีการร้องแบบผสมผสาน รูปแบบเนื้อร้องมีมากมายหลายแบบ เช่น แบบมั่นปั่น แบบหลิวสุ่ย แบบถงชี่เตี้ยว แบบจั้นจึ แบบเต้าปั่น แบบเฟยปั่น แบบจิ่นต่ามั่นชั่ง แบบคูเชียง แบบชุยเชียง และแบบจ๋าเตี้ยว ฯลฯ ส่วนทำนองเพลงของเยวี่ยเตี้ยวมีมากกว่า 200 แบบ ส่วนใหญ่จะหยิบยืมมาจากละครเพลงและดนตรีพื้นบ้านชนิดอื่นๆ ทำนองจะแบ่งออกเป็น 2 ส่วน ได้แก่ ทำนองขลุ่ยและทำนองซอ ส่วนวิธีการขับร้องเน้น “การขับร้องแบบเยวี่ยเตี้ยว” เป็นหลัก บางครั้งมีการผสมผสานวิธีการร้องแบบชุยเชียง คุนเชียง และชีจวี้ปั้นเข้าไปด้วย ทำให้มีความโดดเด่นเป็นเอกลักษณ์ เสียงร้องดังกังวาน ไพเราะรื่นหู ชัดเจนทุกคำ ได้อารมณ์ความรู้สึก ร้องไปยิ้มไป นอกจากนี้ ยังสามารถถ่ายทอดอารมณ์ความรู้สึกที่ฮึกเหิม หรือแม้แต่อารมณ์ที่อ่อนไหวและโศกเศร้า ซึ่งมีกลิ่นอายของเอกลักษณ์ดนตรีท้องถิ่นภาคกลาง ถือได้ว่าเป็นศิลปะการแสดงที่มีความหลากหลาย มีตัวละครและท่าทางการแสดงเฉพาะตัว นักแสดงจะใช้เสียงจริงในการร้องเป็นหลัก และใช้เสียงหลบเสริม เสียงร้องของบทหน้าลายจะสูงกว่าบทอื่นๆ 5 ระดับ ส่วนดนตรีประกอบแบ่งออกเป็นดนตรีฉากบุ๋นและดนตรีฉากบู๊ ดนตรีฉากบุ๋นจะใช้ซอจุ้ยหู ขลุ่ยจีน ซอเอ้อหู ขลุ่ยซอนา ซอซันเสียน พิณผีผา และเมิ่นจึในการบรรเลง สำหรับดนตรีฉากบู๊จะใช้กลองปั๋นกู่ ฆ้องเล็ก ฆ้องใหญ่ และกลองถังกู่ในการบรรเลง

越调的脚色行当齐全,包括大红脸、二红脸、文生、武生、大净、二毛、三花脸、正旦、花旦、闺门旦、浪旦、武旦、老旦等十几种,每个行当都有鲜明的个性色彩。在长期的舞台实践中,滋生出了申凤梅和毛爱莲为代表的一些著名表演流派。

ตัวละครของเยวี่ยเตี้ยวมีมากกว่า 10 ประเภท เช่น บทหน้าแดงเอก บทหน้าแดงรอง บทพระบุ๋น บทพระบู๊ บทหน้าลายเอก บทเอ้อเหมา บทหน้าลายสาม บทนางเอก บทหญิงสาว บทคุณหนูสูงศักดิ์ บทนางเอกบู๊ และบทหญิงชรา ฯลฯ ตัวละครแต่ละตัวมีความโดดเด่นเฉพาะตัว ระยะเวลาการพัฒนาที่ยาวนาน ก่อกำเนิดสำนักเยวี่ยเตี้ยวชื่อดังหลายแห่ง เช่น สำนักเซินเฟิ่งเหมยและสำนักเหมาไอ้เหลียน

越调生动地反映了中原一带的社会生活,在社会史和艺术史研究方面都有重要价值。在计划经济向市场经济转变的进程中,越调举步维艰,每况愈下,过去那种“满城锣鼓万人迷,村村都有越调戏”的喜人景象早已风光不再。现在河南全省只剩下河南省越调剧团和许昌市越调剧团两个专业演出团体,资金缺乏,新剧目产生困难,艺术人才青黄不接。当务之急是加大政策扶植的力度,调动各种力量对之进行抢救和保护,首要任务则是对老艺人的绝活儿进行抢救性挖掘。

ละครเพลงเยวี่ยเตี้ยวสะท้อนเรื่องราวชีวิตความเป็นอยู่ของผู้คนในภาคกลาง มีความสำคัญมากต่อการวิจัยประวัติศาสตร์และประวัติศิลปะของจีน ในยุคที่ระบบเศรษฐกิจแบบวางแผนเปลี่ยนเป็นระบบเศรษฐกิจแบบตลาด ละครเพลงเยวี่ยเตี้ยวก็ค่อยๆเผชิญหน้ากับความตกต่ำ ภาพความรุ่งเรืองของเยวี่ยเตี้ยวในสมัยก่อนได้สูญหายไปนานมากแล้ว ปัจจุบันนี้ในมณฑลเหอหนานเหลือคณะละครเพลงเยวี่ยเตี้ยวเพียง 2 แห่งเท่านั้น ได้แก่ คณะเยวี่ยเตี้ยวมณฑลเหอหนานและคณะเยวี่ยเตี้ยวเมืองสวีชัง เนื่องจากขาดงบประมาณสนับสนุน จึงไม่มีบทละครเกิดขึ้นใหม่อีกเลย และยังขาดผู้สืบทอดอีกด้วย ฉะนั้น งานสำคัญในตอนนี้คือจะต้องสร้างมาตรการอนุรักษ์ ระดมสรรพกำลังเข้าไปช่วยเหลือและดูแล ที่สำคัญจะต้องเร่งค้นหาและช่วยเหลือศิลปินรุ่นเก่าที่มีอยู่ไม่มากแล้ว

相关传承人:

ผู้สืบทอด

何全志 毛爱莲

เหอเฉวียนจื้อ เหมาไอ้เหลียน